Wat is een toegankelijke website?
Een digitaal toegankelijke website kan door iedereen worden gebruikt, ongeacht beperking of hulpmiddel. Denk aan iemand die blind is en een schermlezer gebruikt, iemand die slechtziend is en tekst vergroot, iemand met een motorische beperking die alleen een toetsenbord gebruikt, of iemand die doof is en video's met ondertiteling volgt. Ook ouderen, mensen met dyslexie en iedereen die met één hand of in fel zonlicht op een telefoon kijkt, hebben er baat bij.
De internationale richtlijnen hebben vier basisprincipes. Een website moet zijn:
- Waarneembaar: informatie is ook beschikbaar voor wie iets niet kan zien of horen, bijvoorbeeld via tekstalternatieven bij afbeeldingen en ondertiteling bij video.
- Bedienbaar: alles werkt ook met een toetsenbord, en bezoekers krijgen genoeg tijd.
- Begrijpelijk: heldere taal, voorspelbare navigatie en formulieren die uitleggen wat er misgaat.
- Robuust: de code is zo opgebouwd dat hulpmiddelen zoals schermlezers haar goed kunnen interpreteren.
Toegankelijkheid is dus geen aparte versie van je website en geen knop met een voorleesfunctie. Het zit in het ontwerp, de teksten en de code zelf.
WCAG uitgelegd: versies en niveaus
De Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) zijn de richtlijnen van het W3C, de organisatie die webstandaarden opstelt. Ze bestaan uit toetsbare succescriteria, ingedeeld in drie niveaus.
- Niveau A: de basis. Zonder deze criteria is een website voor sommige mensen onbruikbaar.
- Niveau AA: de gangbare norm, die in wet- en regelgeving als maatstaf wordt gebruikt. Hieronder vallen onder meer voldoende kleurcontrast en een zichtbare focus bij toetsenbordbediening.
- Niveau AAA: de hoogste lat. Voor een hele website meestal niet haalbaar en ook niet vereist.
WCAG 2.1 en WCAG 2.2
WCAG 2.1 is de versie waarnaar de Europese norm EN 301 549 verwijst, en daarmee de maatstaf in Nederlandse regelgeving. WCAG 2.2 is in 2023 door het W3C gepubliceerd en bouwt erop voort. Het voegt onder meer criteria toe over een focus die niet achter andere elementen verdwijnt, een minimale grootte van klikdoelen, alternatieven voor sleepbewegingen en inloggen zonder puzzels of geheugentests. Wat er nieuw is, beschrijft het W3C in What's new in WCAG 2.2.
Ons advies: bouw nieuwe websites volgens WCAG 2.2 niveau AA. Daarmee voldoe je ook aan 2.1, en ben je voorbereid op de volgende versie van de norm.
Is een toegankelijke website verplicht?
Dat hangt af van wie je bent en wat je aanbiedt. In Nederland gelden twee sporen.
Overheden
Overheidsinstanties zijn via het Besluit digitale toegankelijkheid overheid al langer verplicht hun websites en apps toegankelijk te maken en een toegankelijkheidsverklaring te publiceren. Op digitoegankelijk.nl lees je voor wie dat precies geldt.
Bedrijven: de European Accessibility Act
De European Accessibility Act (EAA) is een Europese richtlijn die Nederland heeft omgezet in de Implementatiewet toegankelijkheidsvoorschriften producten en diensten. Sinds 28 juni 2025 moeten bepaalde producten en diensten die aan consumenten worden aangeboden toegankelijk zijn. Voor websites gaat het vooral om:
- webshops en andere e-commercediensten;
- online bankieren en financiële diensten voor consumenten;
- elektronische communicatiediensten, zoals internet en telefonie;
- e-books en diensten die toegang geven tot audiovisuele media;
- bepaalde diensten in het personenvervoer, zoals boekingswebsites en apps.
Micro-ondernemingen die diensten leveren, zijn grotendeels uitgezonderd. Volgens de richtlijn is dat een onderneming met minder dan tien medewerkers en een jaaromzet of balanstotaal van maximaal 2 miljoen euro. Er gelden ook overgangsregels, bijvoorbeeld voor documenten en video's die vóór 28 juni 2025 op een website stonden, en voor content van derden waar je geen zeggenschap over hebt.
Welke regels precies op jouw bedrijf van toepassing zijn, hangt af van je situatie. Controleer dat altijd via de officiële informatie van Ondernemersplein of de wettekst, en vraag bij twijfel een jurist. Deze pagina is algemene informatie, geen juridisch advies.
| Situatie | Regelgeving | Wat dat in de praktijk betekent |
|---|---|---|
| Overheidsinstantie | Besluit digitale toegankelijkheid overheid | Websites en apps toegankelijk volgens EN 301 549 (WCAG 2.1 AA) en een toegankelijkheidsverklaring |
| Webshop of e-commercedienst voor consumenten | European Accessibility Act, via de Nederlandse implementatiewet | Toegankelijke website of app, informatie over toegankelijkheid en een toegankelijkheidsverklaring; toezicht door de ACM |
| Bank of financiële dienst voor consumenten | European Accessibility Act | Toegankelijke digitale diensten, inclusief inloggen, ondertekenen en betalen; toezicht door de AFM |
| Micro-onderneming die diensten levert | Grotendeels uitgezonderd van de EAA | Geen wettelijke plicht voor die diensten, wel een commercieel en maatschappelijk belang |
| Zakelijke dienstverlener zonder consumentendiensten | Meestal buiten de EAA | Geen specifieke plicht, maar toegankelijkheid verbetert bruikbaarheid en vindbaarheid |
Ook zonder plicht: waarom toegankelijkheid loont
Val je niet onder de wet, dan blijft toegankelijkheid een goede investering. Een website die voor mensen met een beperking werkt, werkt meestal beter voor iedereen.
- Meer bezoekers die je aanbod kunnen gebruiken. Een deel van je potentiële klanten heeft een visuele, auditieve, motorische of cognitieve beperking, al dan niet tijdelijk.
- Betere bruikbaarheid. Duidelijke koppen, voldoende contrast, heldere formulieren en grote klikdoelen helpen ook bezoekers op een telefoon.
- Betere vindbaarheid. Logische koppen, beschrijvende linkteksten en tekstalternatieven helpen zoekmachines en AI-zoekmachines je inhoud te begrijpen.
- Vertrouwen. Een website die zorgvuldig gebouwd is, straalt dat uit.
Toegankelijkheid van je website testen
Een toegankelijkheidsonderzoek bestaat uit twee delen. Alleen automatische tests zijn niet genoeg.
Automatisch testen
Een accessibility checker scant je pagina's op problemen die in de code zichtbaar zijn: ontbrekende tekstalternatieven, te weinig contrast, formulieren zonder label, lege links. Dat is een nuttige eerste stap, maar een tool ziet maar een deel van de problemen. Of een alt-tekst de afbeelding goed beschrijft, of de volgorde logisch is voor een schermlezer en of een formulier begrijpelijke foutmeldingen geeft, moet een mens beoordelen.
Handmatig testen
- De hele website doorlopen met alleen een toetsenbord: kom je overal, en zie je altijd waar de focus staat?
- Belangrijke pagina's en formulieren testen met een schermlezer.
- Inzoomen tot 200 procent en controleren of alles leesbaar en bruikbaar blijft.
- Controleren of video's ondertiteling hebben en of pdf's toegankelijk zijn.
- De criteria van WCAG niveau AA per paginatype langslopen.
Voor een formeel onderzoek dat je kunt gebruiken als onderbouwing van een toegankelijkheidsverklaring, wordt meestal een onderzoek volgens een vaste methode uitgevoerd op een representatieve steekproef van pagina's.
Website toegankelijk maken: de meest voorkomende verbeterpunten
De meeste problemen komen op veel websites terug. Dit zijn de punten waar je begint:
- Kleurcontrast. Lichtgrijze tekst op een witte achtergrond of witte tekst op een foto is voor veel mensen onleesbaar.
- Tekstalternatieven. Elke informatieve afbeelding krijgt een beschrijvende alt-tekst; decoratieve afbeeldingen een lege.
- Toetsenbordbediening. Menu's, knoppen, pop-ups en sliders werken zonder muis, met een duidelijk zichtbare focus.
- Koppenstructuur. Eén H1 en een logische opbouw van koppen, zodat een schermlezer de pagina kan navigeren.
- Formulieren. Zichtbare labels, duidelijke verplichte velden en foutmeldingen die zeggen wat er mis is en hoe je het oplost.
- Linkteksten. ‘Lees meer’ en ‘klik hier’ zeggen buiten hun context niets; beschrijf waar de link heen gaat.
- Video en audio. Ondertiteling bij video, en een transcript waar dat nodig is.
- Documenten. Pdf's zijn vaak ontoegankelijk; zet belangrijke informatie liever op een webpagina.
- Taal. Heldere zinnen en de juiste taalinstelling, zodat een schermlezer de tekst goed uitspreekt.
Een website toegankelijk maken voor blinden en slechtzienden draait vooral om de punten 2 tot en met 6. Het is maatwerk in de code, geen plugin die je aanzet. Overlays en widgets die beloven een website met één script toegankelijk te maken, lossen de onderliggende problemen niet op.
De toegankelijkheidsverklaring
Een toegankelijkheidsverklaring beschrijft hoe toegankelijk je website is, welke onderdelen nog niet voldoen, wat je daaraan doet en hoe bezoekers een probleem kunnen melden. Voor overheden is een verklaring verplicht, en ook bedrijven die onder de European Accessibility Act vallen, moeten informatie over de toegankelijkheid van hun dienst geven. Bezoekers moeten de verklaring makkelijk kunnen vinden, bijvoorbeeld via een link in de footer.
Een goede verklaring is eerlijk. Schrijf niet dat je volledig voldoet als dat niet zo is. Beschrijf wat er onderzocht is, wanneer, wat de bevindingen zijn en welke verbeteringen gepland staan.
Toegankelijk bouwen of achteraf repareren
Toegankelijkheid is het goedkoopst als je er vanaf het begin rekening mee houdt. In het ontwerp kies je kleuren met voldoende contrast, componenten die met een toetsenbord werken en formulieren met heldere labels. Achteraf repareren betekent vaak dat je ontwerp, code en content op meerdere plekken moet aanpassen.
Wat de kosten van een toegankelijke website bepaalt: de omvang en complexiteit van de site, het aantal verschillende paginatypen en componenten, interactieve onderdelen zoals filters, configuratoren en een checkout, de hoeveelheid video en documenten, en of je een formeel onderzoek nodig hebt. Heb je een bestaande website met veel problemen, dan is soms een vernieuwing van je website verstandiger dan pagina voor pagina repareren. Voor een webshop die onder de EAA valt, nemen we toegankelijkheid mee als vast onderdeel van een webshop laten maken.
Toegankelijkheid is ook geen eenmalig project. Elke nieuwe pagina, elk nieuw component en elke nieuwe video moet blijven voldoen. Neem het daarom op in je website onderhoud en in de afspraken met wie content plaatst.
Hoe wij toegankelijke websites bouwen
Bij Kaptein Beacon is toegankelijkheid een uitgangspunt in elke website die we laten maken, niet een extra optie. We ontwerpen met voldoende contrast en duidelijke focus, bouwen met semantische code, testen met toetsenbord en schermlezer en schrijven in heldere taal. Bij een maatwerk website leggen we de bouwblokken zo vast dat nieuwe pagina's automatisch dezelfde basis meekrijgen.
We zijn geen juristen en beoordelen niet of jouw bedrijf onder de wet valt; daarvoor verwijzen we naar de officiële bronnen en je eigen adviseur. Wel zorgen we dat je website technisch en inhoudelijk volgens WCAG niveau AA wordt gebouwd en dat je weet wat je moet blijven doen. De oprichter is je aanspreekpunt, zodat je altijd weet wie er aan je project werkt.
Elk traject begint met de Beacon-strategiesessie: 50 minuten met de oprichter voor €250 excl. btw, een gesprek over je ambitie, je markt en de vraag of we bij elkaar passen. Daarna beslissen wij of we het project aannemen; zo ja, dan volgt een voorstel met vaste scope en vaste prijs.