Wat maakt een website toegankelijk?
Denk aan een klant die met een schermlezer je aanbod beluistert, een zestiger die de tekst op zijn tablet tot het dubbele vergroot, een vrachtwagenchauffeur met één vrije hand, of iemand met een tijdelijke polsblessure die alleen het toetsenbord kan gebruiken. Een toegankelijke website werkt voor elk van hen, zonder aparte versie en zonder omweg.
De internationale richtlijnen vatten dat samen in vier principes. Je inhoud moet:
- waarneembaar zijn, ook voor wie niet ziet of niet hoort: tekstalternatieven bij beelden, ondertitels bij video;
- bedienbaar zijn, ook zonder muis en zonder tijdsdruk;
- begrijpelijk zijn: duidelijke taal, een voorspelbaar menu, foutmeldingen die uitleggen wat er mis is;
- robuust zijn: correct opgebouwde code die hulpmiddelen zoals schermlezers kunnen interpreteren.
Toegankelijkheid is dus geen knop met een voorleesfunctie bovenaan je pagina. Ze zit in de vormgeving, de teksten en de code zelf,.
WCAG: de norm achter website accessibility
De Web Content Accessibility Guidelines, kortweg WCAG, worden opgesteld door het W3C, de internationale organisatie achter de webstandaarden. Ze bestaan uit toetsbare criteria op drie niveaus:
- A: het absolute minimum. Zonder deze criteria is je site voor sommige mensen onbruikbaar.
- AA: het niveau waarnaar wetgeving en overheden in Europa verwijzen. Denk aan leesbaar kleurcontrast en een zichtbare aanduiding van waar je bent als je met het toetsenbord navigeert.
- AAA: de strengste lat, voor een volledige website zelden haalbaar en nergens algemeen verplicht.
Versie 2.1 of 2.2?
De Europese norm EN 301 549, die als technische referentie dient, verwijst naar WCAG 2.1. In 2023 publiceerde het W3C versie 2.2, met extra criteria: de focusaanduiding mag niet onder een vaste balk verdwijnen, klikbare elementen moeten groot genoeg zijn, slepen moet ook anders kunnen en aanmelden mag geen geheugentest zijn. Het W3C zet de verschillen op een rij in What's new in WCAG 2.2.
Bouw je vandaag een nieuwe site, mik dan op 2.2 niveau AA. Zo haal je ook 2.1 en sta je klaar voor een volgende herziening van de norm.
De European Accessibility Act in België
De European Accessibility Act (EAA), Europese richtlijn 2019/882, is sinds 28 juni 2025 van toepassing. Ze verplicht ondernemingen om bepaalde producten en diensten voor consumenten toegankelijk te maken. Volgens de uitleg van de Vlaamse overheid is de richtlijn in België al omgezet voor twee soorten diensten: bankdiensten en e-handel voor consumenten. Voor andere onderdelen van de richtlijn werkt de federale overheid nog aan bijkomende regelgeving.
Wie valt eronder?
Concreet gaat het om websites, apps en digitale diensten waarmee consumenten online iets kopen, reserveren, betalen of een contract sluiten. Ook kleinere webshops vallen eronder. Verloopt een deel van je verkoop via een extern platform, dan blijf je als aanbieder verantwoordelijk voor je eigen dienst.
Micro-ondernemingen
Voor micro-ondernemingen, volgens de FOD Economie bedrijven met minder dan tien werknemers en een omzet of balanstotaal onder 2 miljoen euro, gelden ruimere regels of een langere overgangstermijn. Hoe dat voor jouw zaak uitvalt, vraag je best na bij de FOD Economie. Een toegankelijke site blijft ook dan verstandig.
Toezicht en sancties
De FOD Economie voert de regels uit en ziet toe op de naleving; de Economische Inspectie controleert specifiek e-commercesites en bankdiensten voor consumenten. In haar bericht over de richtlijn vermeldt de FOD dat wie de verplichtingen niet naleeft, administratieve sancties riskeert.
Welke regels precies op jouw onderneming van toepassing zijn, hangt af van wat je aanbiedt en aan wie. Controleer dat altijd bij de FOD Economie en vraag bij twijfel een jurist. Deze pagina geeft algemene informatie, geen juridisch advies.
| Jouw situatie | Kader | Wat het in de praktijk vraagt |
|---|---|---|
| Overheidsinstantie (federaal, Vlaams, lokaal) | Regels over toegankelijkheid van websites en apps van openbare instanties | Toegankelijke websites en apps en een toegankelijkheidsverklaring; info bij BOSA en de Vlaamse overheid |
| Webshop of andere e-handel voor consumenten | European Accessibility Act, omgezet in Belgisch recht | Toegankelijke site of app en informatie over de toegankelijkheid; toezicht door de FOD Economie |
| Bankdienst voor consumenten | European Accessibility Act | Toegankelijke digitale diensten, van inloggen tot betalen |
| Micro-onderneming met consumentendiensten | EAA met een langere overgangstermijn | Ruimere regels (check bij de FOD Economie); toegankelijkheid blijft commercieel zinvol |
| B2B-dienstverlener zonder consumentenverkoop | Meestal buiten de EAA | Geen specifieke plicht, wel betere bruikbaarheid en vindbaarheid |
Belgische hulpbronnen: BOSA en AnySurfer
Wie in België rond digitale toegankelijkheid werkt, komt twee namen tegen.
- FOD BOSA, de federale overheidsdienst Beleid en Ondersteuning, publiceert op accessibility.belgium.be een stappenplan en uitleg voor wie zijn digitale diensten toegankelijk wil maken. De aanpak is ook voor bedrijven bruikbaar.
- AnySurfer is een Belgisch project van Blindenzorg Licht en Liefde vzw dat organisaties helpt toegankelijker te bouwen, met audits, opleidingen, documentatie en een label voor websites die aan de criteria voldoen.
Een label of een externe audit is geen verplichting, maar kan nuttig zijn als je je toegankelijkheid onafhankelijk wil laten bevestigen, bijvoorbeeld voor je toegankelijkheidsverklaring of in een aanbesteding.
Ook zonder verplichting: waarom toegankelijkheid loont
Ben je een B2B-dienstverlener of een zelfstandige zonder webshop, dan valt je site wellicht buiten de EAA. Toch blijft toegankelijkheid een goede investering.
- Een groter publiek. Een deel van je mogelijke klanten heeft een visuele, auditieve, motorische of cognitieve beperking, soms maar tijdelijk. Een vergrijzende bevolking maakt die groep niet kleiner.
- Een vlottere site voor iedereen. Duidelijke titels, leesbaar contrast, ruime knoppen en heldere formulieren helpen ook wie in de zon op een smartphone tuurt.
- Betere vindbaarheid. Een logische koppenstructuur, beschrijvende linkteksten en tekstalternatieven maken je inhoud ook leesbaar voor zoekmachines en AI-assistenten.
Hoe test je de toegankelijkheid van je website?
Een degelijk onderzoek combineert machines en mensen. Een van beide alleen volstaat niet.
Automatische controle
Een gratis checker spoort problemen op die in de code zichtbaar zijn: afbeeldingen zonder alternatieve tekst, te zwak contrast, invulvelden zonder label, links zonder tekst. Nuttig, maar onvolledig. Of een alt-tekst het beeld zinvol beschrijft of een foutmelding begrijpelijk is, beoordeelt alleen een mens.
Handmatige controle
- Doorloop je volledige site met enkel de Tab-, Enter- en pijltjestoetsen. Kom je overal, en zie je altijd waar je bent?
- Test je belangrijkste pagina's en je contact- of bestelformulier met een schermlezer.
- Vergroot de weergave tot 200 procent en kijk of alles leesbaar en bruikbaar blijft.
- Controleer ondertitels bij video en de toegankelijkheid van pdf's.
- Overloop de WCAG-criteria op niveau AA per paginatype: startpagina, dienstpagina, artikel, formulier, winkelmandje.
Voor een formele beoordeling die je toegankelijkheidsverklaring onderbouwt, werk je met een vaste methode op een representatieve selectie van pagina's.
De verbeterpunten die we het vaakst tegenkomen
- Contrast. Lichtgrijze tekst op wit of witte letters over een foto zijn voor veel lezers onleesbaar.
- Alt-teksten. Informatieve beelden krijgen een beschrijving; puur decoratieve beelden een lege, zodat een schermlezer ze overslaat.
- Toetsenbord. Menu's, knoppen, pop-ups, carrousels en de cookiebanner moeten zonder muis werken, met een duidelijk zichtbare focus.
- Koppen. Eén hoofdtitel per pagina en een logische hiërarchie daaronder, zodat een schermlezer van kop naar kop kan springen.
- Formulieren. Zichtbare labels, duidelijk aangeduide verplichte velden en foutmeldingen die zeggen hoe je het oplost.
- Linkteksten. "Klik hier" en "meer info" zeggen buiten hun context niets.
- Video. Ondertitels, en waar nodig een uitgeschreven versie.
- Documenten. Belangrijke informatie hoort op een webpagina, niet enkel in een gescande pdf.
- Taalinstelling. Zeker op een tweetalige site moet elke pagina de juiste taal aangeven, anders spreekt een schermlezer Nederlandse tekst met een Franse uitspraak uit.
Een website toegankelijk maken voor blinden en slechtzienden is werk in de code en de inhoud, geen plug-in die je activeert. Een overlay die alles met één script belooft op te lossen, doet dat niet.
De toegankelijkheidsverklaring op je website
In een toegankelijkheidsverklaring (accessibility statement) leg je uit hoe het met de toegankelijkheid van je site gesteld is, waar het nog wringt, wat je plant om dat op te lossen en hoe iemand een drempel kan signaleren. Overheden moeten zo'n verklaring publiceren. Bedrijven die onder de EAA vallen, zijn verplicht hun klanten te informeren over hoe toegankelijk hun dienst is. Zet de verklaring op een vaste plaats die iedereen vindt, zoals onderaan elke pagina.
Geloofwaardig wordt ze pas als ze eerlijk is. Claim geen volledige conformiteit zonder dat die vaststaat. Noteer wat er getest werd en wanneer, wat er gevonden werd en welke stappen nog volgen, en pas de tekst aan zodra je site verandert.
Toegankelijk bouwen met Kaptein Beacon
Wie van bij de eerste schets aan toegankelijkheid denkt, betaalt er het minst voor: een kleurenpalet dat leesbaar blijft, knoppen en menu's die op het toetsenbord reageren, velden met een duidelijk label. Achteraf herstellen betekent vaak dat ontwerp, code en inhoud op tientallen plaatsen aangepast moeten worden. Daarom is het bij ons een vertrekpunt in elke website die we laten maken, geen optie. Bij website ontwikkeling op maat definiëren we herbruikbare componenten, zodat ook pagina's die je later toevoegt toegankelijk blijven.
Hoeveel werk het is, hangt af van hoeveel pagina's en soorten pagina's je hebt, van interactieve onderdelen zoals een productfilter of afrekenproces, van het aantal video's en pdf's en van de vraag of je een formele beoordeling wil. Heeft je huidige site veel problemen, dan is een nieuwe website soms verstandiger dan pagina per pagina herstellen. Valt je webshop onder de EAA, dan is toegankelijkheid een vast onderdeel wanneer we je webshop bouwen. En omdat elke nieuwe pagina en video moet blijven voldoen, nemen we het mee in het onderhoud van je website.
Of je onderneming wettelijk onder de regels valt, beoordelen we niet: dat is een juridische vraag voor de FOD Economie of je eigen raadsman. Wel bouwen we volgens WCAG niveau AA en leggen we uit wat je zelf moet blijven bewaken. Elk traject start met de Beacon-strategiesessie: 50 minuten met de oprichter, €250 excl. btw, waarin we je plannen, je markt en de klik tussen ons bespreken. Daarna beslissen wij of we instappen; zo ja, dan krijg je een voorstel met vaste afbakening en vaste prijs.